L’impressionnisme : quand la France change l’art

Impressionisme: hoe Frankrijk de kunst veranderde

9 min lezen

Learn FrenchGratis app met audio, quizzes en echte boekenGratis downloaden

Belangrijke woorden

  • mouvementbeweging
  • révolutionnairerevolutionair
  • influentsinvloedrijk
  • conventionsconventies
  • académiquesacademisch
  • techniquetechniek
  • picturaleschilderachtig
  • innovationinnovatie
  • expérimentationexperimentatie
  • atmosphériquessferisch
  • instantanéonmiddellijk
  • fragmentéegefractioneerd
Alle 30 woorden
  • optiqueoptisch
  • compositioncompositie
  • juxtapositionjuxtapositie
  • abstractionabstractie
  • lyriquelyrisch
  • perspectiveperspectief
  • asymétriqueasymmetrisch
  • loisirsvrije tijd
  • mentormentor
  • sensibilitégevoeligheid
  • expérimenterexperimenteren
  • expositiontentoonstelling
  • critiquekritiek
  • réceptionontvangst
  • révolutionrevolutie
  • modernitémoderniteit
  • lumièrelicht
  • sensationsensatie

L'impressionnisme naît en France dans les années 1870. Une poignée de jeunes peintres cessent alors de suivre les règles de l'Académie : ils sortent de l'atelier, peignent ce qu'ils ont sous les yeux et cherchent à rendre la lumière d'un moment précis.

Het impressionisme ontstond in de jaren 1870 in Frankrijk. Een handvol jonge schilders hield zich toen niet langer aan de regels van de Academie: ze verlieten het atelier, schilderden wat ze voor zich zagen en probeerden het licht van één bepaald moment te vangen.

D'abord moqués par la critique, ils finissent par s'imposer. Leurs tableaux, que l'on trouvait inachevés, comptent aujourd'hui parmi les plus aimés au monde, et leur liberté a ouvert la voie à presque toute la peinture moderne.

Eerst werden ze door de critici bespot, maar uiteindelijk wisten ze zich door te zetten. Hun schilderijen, die men toen onaf vond, behoren nu tot de geliefdste ter wereld, en hun vrijheid maakte de weg vrij voor bijna de hele moderne schilderkunst.

Aux origines du mouvement

Hoe het begon

Au milieu du XIXe siècle, la peinture française obéit à l'Académie des beaux-arts. Les sujets les plus estimés viennent de l'histoire, de la mythologie ou de la Bible, et les tableaux sont peints en atelier, avec un fini lisse où l'on ne voit pas le coup de pinceau.

Halverwege de 19e eeuw had de Académie des Beaux-Arts het voor het zeggen in de Franse schilderkunst. De meest gewaardeerde onderwerpen kwamen uit de geschiedenis, de mythologie of de Bijbel, en er werd in het atelier geschilderd, zo glad dat je geen penseelstreek zag.

La composition est préparée par de nombreux dessins, les contours sont nets et les couleurs, plutôt sombres, sont posées en couches fines et transparentes : les glacis.

De compositie werd voorbereid met talloze tekeningen, de contouren waren scherp en de vrij donkere kleuren werden in dunne, doorschijnende lagen aangebracht: de glacis.

Le grand rendez-vous de l'année est le Salon, l'exposition officielle de Paris. Un tableau accepté par le jury peut valoir à son auteur une médaille, des commandes et des acheteurs.

Het grote evenement van het jaar was de Salon, de officiële tentoonstelling in Parijs. Een schilderij dat de jury aannam, kon de maker een medaille, opdrachten en kopers opleveren.

Être refusé, au contraire, peut briser une carrière. Comme le jury est très conservateur, les idées nouvelles ont peu de chances d'y passer.

Afgewezen worden kon daarentegen een carrière breken. Omdat de jury erg behoudend was, maakten nieuwe ideeën weinig kans.

Pourtant, le terrain se prépare. La photographie, présentée au public en 1839, reproduit le réel avec exactitude, et les peintres se mettent à chercher autre chose que la simple ressemblance.

Toch werd de grond al voorbereid. De fotografie, in 1839 aan het publiek voorgesteld, gaf de werkelijkheid nauwkeurig weer, en schilders gingen op zoek naar iets anders dan alleen gelijkenis.

Le tube de peinture en métal, inventé en 1841, change aussi la vie des artistes : la couleur se transporte facilement, et l'on peut enfin peindre dehors, devant le motif.

Ook de metalen verftube, uitgevonden in 1841, veranderde het leven van kunstenaars: verf was makkelijk mee te nemen, en eindelijk kon je buiten schilderen, recht voor je onderwerp.

En 1839, le chimiste Eugène Chevreul publie ses recherches sur le contraste simultané des couleurs : deux couleurs placées côte à côte se modifient l'une l'autre dans l'œil. Beaucoup de jeunes peintres s'en inspirent.

In 1839 publiceerde de scheikundige Eugène Chevreul zijn onderzoek naar het simultaancontrast van kleuren: twee kleuren naast elkaar beïnvloeden elkaar in het oog. Veel jonge schilders lieten zich daardoor inspireren.

Enfin, après l'ouverture du Japon en 1854, les estampes japonaises arrivent en Europe. À Paris, les artistes admirent leurs cadrages inattendus, leurs grands aplats de couleur et leur indifférence à la perspective occidentale.

Ten slotte kwamen na de opening van Japan in 1854 Japanse houtsneden naar Europa. In Parijs bewonderden kunstenaars hun onverwachte uitsneden, hun grote vlakken effen kleur en hun onverschilligheid voor het westerse perspectief.

Les précurseurs et les débuts

Voorlopers en eerste stappen

Plusieurs peintres ont ouvert la voie. Eugène Delacroix pose déjà des couleurs vives côte à côte et laisse voir sa touche, ce qui donne à ses toiles une énergie nouvelle.

Verschillende schilders hadden de weg al gebaand. Eugène Delacroix zette felle kleuren naast elkaar en liet zijn penseelstreek zien, wat zijn doeken een nieuwe energie gaf.

Gustave Courbet, chef de file du réalisme, délaisse les héros et les dieux pour peindre des paysans, des ouvriers et la vie de province.

Gustave Courbet, de voorman van het realisme, liet helden en goden links liggen en schilderde boeren, arbeiders en het leven in de provincie.

Autour du village de Barbizon, en lisière de la forêt de Fontainebleau, des paysagistes prennent l'habitude de travailler sur le motif. Camille Corot, proche d'eux, apprend aux plus jeunes à observer la lumière sur un paysage.

Rond het dorp Barbizon, aan de rand van het bos van Fontainebleau, gingen landschapsschilders gewoon ter plekke werken. Camille Corot, die dicht bij hen stond, leerde de jongeren het licht in een landschap te observeren.

Édouard Manet fait scandale avec Le Déjeuner sur l'herbe, montré au Salon des refusés en 1863, puis avec Olympia en 1865 : des femmes nues qui ne sont ni des déesses ni des nymphes, peintes d'une touche franche et rapide.

Édouard Manet veroorzaakte een schandaal met Het ontbijt op het gras, in 1863 getoond op de Salon des Refusés, en daarna in 1865 met Olympia: naakte vrouwen die geen godinnen of nimfen waren, geschilderd met een krachtige, snelle toets.

Au début des années 1860, Claude Monet, Pierre-Auguste Renoir, Alfred Sisley et Frédéric Bazille se rencontrent à Paris, dans l'atelier du peintre Charles Gleyre. Bientôt, ils partent peindre ensemble en forêt de Fontainebleau.

Begin jaren 1860 leerden Claude Monet, Pierre-Auguste Renoir, Alfred Sisley en Frédéric Bazille elkaar in Parijs kennen, in het atelier van de schilder Charles Gleyre. Al snel trokken ze samen naar het bos van Fontainebleau om te schilderen.

La première exposition et la naissance d'un nom

De eerste tentoonstelling en het ontstaan van een naam

Le 15 avril 1874, une trentaine d'artistes, parmi lesquels Monet, Renoir, Degas, Pissarro, Sisley, Cézanne et Berthe Morisot, ouvrent leur propre exposition, sans jury, dans l'ancien atelier du photographe Nadar, au 35 boulevard des Capucines.

Op 15 april 1874 openden zo'n dertig kunstenaars, onder wie Monet, Renoir, Degas, Pissarro, Sisley, Cézanne en Berthe Morisot, hun eigen tentoonstelling, zonder jury, in het voormalige atelier van de fotograaf Nadar aan de Boulevard des Capucines 35.

Le public est déconcerté et la plupart des critiques se moquent : les coups de pinceau visibles, les couleurs claires et les sujets de tous les jours passent pour du travail bâclé.

Het publiek was verbijsterd en de meeste critici spotten: de zichtbare penseelstreken, de lichte kleuren en de alledaagse onderwerpen leken op afgeraffeld werk.

Dans le journal satirique Le Charivari, le critique Louis Leroy intitule son article « L'exposition des impressionnistes ». Il raille un tableau de Monet, Impression, soleil levant, qui montre le port du Havre dans la brume du matin.

In het satirische blad Le Charivari gaf de criticus Louis Leroy zijn stuk de titel 'De tentoonstelling van de impressionisten'. Hij dreef de spot met een schilderij van Monet, Impressie, opkomende zon, dat de haven van Le Havre in de ochtendnevel toont.

Le mot se voulait une insulte, mais les peintres le reprennent à leur compte : en 1877, leur troisième exposition s'intitule « Exposition des impressionnistes ».

Het woord was als belediging bedoeld, maar de schilders namen het zelf over: in 1877 heette hun derde tentoonstelling 'Tentoonstelling van de impressionisten'.

Une nouvelle façon de peindre

Een nieuwe manier van schilderen

Les impressionnistes peignent souvent en plein air, face au paysage. Ils veulent saisir un instant précis : un ciel qui se couvre, un reflet sur l'eau, la fumée d'un train.

De impressionisten schilderden vaak buiten, met het landschap voor zich. Ze wilden één precies moment vangen: een lucht die dichttrekt, een weerspiegeling in het water, de rook van een trein.

La lumière devient le vrai sujet du tableau. Monet peint ainsi des dizaines de fois les mêmes meules de foin ou la façade de la cathédrale de Rouen, à différentes heures du jour.

Het licht werd het eigenlijke onderwerp van het schilderij. Zo schilderde Monet tientallen keren dezelfde hooibergen of de gevel van de kathedraal van Rouen, op verschillende momenten van de dag.

Au lieu de fondre les couleurs les unes dans les autres, ils posent de petites touches bien visibles. De près, on ne voit que des taches ; de loin, l'œil du spectateur les mélange.

In plaats van kleuren in elkaar te laten overvloeien, zetten ze kleine, goed zichtbare toetsen. Van dichtbij zie je alleen vlekken; van een afstand mengt het oog van de kijker ze.

Leur palette est claire. Ils évitent le noir et peignent les ombres en bleu ou en violet, telles qu'ils les voient en plein soleil.

Hun palet was licht. Ze vermeden zwart en schilderden schaduwen blauw of violet, zoals ze die in de volle zon zagen.

Leurs cadrages, inspirés de la photographie et des estampes japonaises, sont souvent décentrés : un personnage coupé par le bord de la toile, une rue vue d'en haut.

Hun uitsneden, geïnspireerd door de fotografie en de Japanse prenten, waren vaak niet gecentreerd: een figuur die door de rand van het doek wordt afgesneden, een straat van bovenaf gezien.

Ils peignent la vie moderne : les promenades du dimanche, les guinguettes au bord de la Seine, les cafés, les boulevards, la gare Saint-Lazare.

Ze schilderden het moderne leven: zondagse wandelingen, danstenten aan de Seine, cafés, boulevards, het station Saint-Lazare.

Les grands noms

De grote namen

Claude Monet (1840-1926) est la figure centrale du groupe. Toute sa vie, il étudie la lumière et ses variations avec une patience presque obsessionnelle.

Claude Monet (1840-1926) was de centrale figuur van de groep. Zijn hele leven bestudeerde hij het licht en de veranderingen ervan, met een bijna obsessief geduld.

Dans son jardin de Giverny, il peint pendant des années des Nymphéas de plus en plus grands, presque sans horizon ni contours. Les plus vastes, exposés au musée de l'Orangerie, à Paris, annoncent déjà la peinture abstraite.

In zijn tuin in Giverny schilderde hij jarenlang steeds grotere Waterlelies, bijna zonder horizon of contouren. De grootste, te zien in het Musée de l'Orangerie in Parijs, wijzen al vooruit naar de abstracte schilderkunst.

Renoir aime peindre le bonheur simple : des amis qui dansent, des femmes et des enfants, des après-midi au soleil. Son Bal du moulin de la Galette (1876) montre un dimanche de fête à Montmartre.

Renoir schilderde graag eenvoudig geluk: vrienden die dansen, vrouwen en kinderen, zonnige middagen. Zijn Bal du moulin de la Galette (1876) toont een feestelijke zondag op Montmartre.

Edgar Degas, lui, refuse l'étiquette d'impressionniste et travaille surtout en atelier. On le connaît pour ses danseuses de l'Opéra, saisies sous des angles inattendus, et pour ses scènes de café.

Edgar Degas wees het etiket impressionist juist af en werkte vooral in het atelier. Hij is bekend om zijn danseressen van de Opéra, vanuit onverwachte hoeken vastgelegd, en om zijn cafétaferelen.

Camille Pissarro est le seul à avoir participé aux huit expositions du groupe, de 1874 à 1886. Généreux et patient, il conseille des peintres plus jeunes, comme Cézanne et Gauguin.

Camille Pissarro was de enige die aan alle acht tentoonstellingen van de groep deelnam, van 1874 tot 1886. Gul en geduldig gaf hij raad aan jongere schilders als Cézanne en Gauguin.

Berthe Morisot expose avec le groupe dès 1874. Elle peint la vie des femmes de son milieu, les enfants et les jardins, d'une touche rapide et légère qui remplit ses toiles de lumière.

Berthe Morisot exposeerde vanaf 1874 met de groep. Ze schilderde het leven van vrouwen uit haar milieu, kinderen en tuinen, met een snelle, lichte toets die haar doeken met licht vult.

Claude Monet : la lumière, les meules, les Nymphéas

Claude Monet: licht, hooibergen, Waterlelies

Pierre-Auguste Renoir : scènes de fête et portraits

Pierre-Auguste Renoir: feestelijke taferelen en portretten

Edgar Degas : danseuses et vie parisienne

Edgar Degas: danseressen en het Parijse leven

Camille Pissarro : paysages de campagne, mentor du groupe

Camille Pissarro: landelijke landschappen, mentor van de groep

Berthe Morisot : scènes intimes, femmes et enfants

Berthe Morisot: intieme taferelen, vrouwen en kinderen

Alfred Sisley : paysages de la Seine et du Loing

Alfred Sisley: landschappen aan de Seine en de Loing

Gustave Caillebotte : rues de Paris, peintre et collectionneur

Gustave Caillebotte: Parijse straten, schilder en verzamelaar

Une reconnaissance lente

Langzame erkenning

Les débuts sont durs. En 1875, une vente de leurs tableaux à l'hôtel Drouot tourne au fiasco : le public siffle et les toiles partent à bas prix. Pendant des années, Monet doit emprunter de l'argent à ses amis.

Het begin was zwaar. In 1875 liep een veiling van hun schilderijen in het Hôtel Drouot uit op een fiasco: het publiek floot en de doeken gingen voor een prikje weg. Jarenlang moest Monet geld lenen bij zijn vrienden.

Le marchand Paul Durand-Ruel achète leurs toiles quand personne n'en veut, au risque de se ruiner. En 1886, il les expose à New York, où les collectionneurs se montrent bien plus enthousiastes qu'à Paris.

De kunsthandelaar Paul Durand-Ruel kocht hun doeken toen niemand ze wilde, met het risico zichzelf te ruïneren. In 1886 stelde hij ze tentoon in New York, waar verzamelaars veel enthousiaster bleken dan in Parijs.

Dans les années 1890, le vent tourne et les tableaux de Monet se vendent cher. En 1897, une partie de la collection léguée à l'État par Caillebotte entre au musée du Luxembourg : l'impressionnisme arrive enfin au musée.

In de jaren 1890 keerde het tij en brachten de schilderijen van Monet veel geld op. In 1897 kwam een deel van de collectie die Caillebotte aan de staat had nagelaten in het Musée du Luxembourg: het impressionisme was eindelijk museumkunst.

Un héritage mondial

Een wereldwijde erfenis

En s'affranchissant des règles, l'impressionnisme a ouvert la porte à ceux qui ont suivi : Cézanne, Van Gogh, Gauguin et Seurat partent de ses découvertes pour aller plus loin.

Door zich van de regels los te maken, opende het impressionisme de deur voor wie daarna kwamen: Cézanne, Van Gogh, Gauguin en Seurat gingen uit van zijn ontdekkingen en gingen verder.

Le mouvement passe vite les frontières. L'Américaine Mary Cassatt expose avec le groupe à Paris, et des dizaines de peintres étrangers, surtout américains, s'installent à Giverny, près de Monet.

De beweging ging al snel over de grenzen. De Amerikaanse Mary Cassatt exposeerde met de groep in Parijs, en tientallen buitenlandse schilders, vooral Amerikanen, vestigden zich in Giverny, dicht bij Monet.

Aujourd'hui, les impressionnistes attirent toujours les foules. Le musée d'Orsay, à Paris, qui en possède la plus grande collection au monde, reçoit plus de trois millions de visiteurs par an.

Nog altijd trekken de impressionisten massa's mensen. Het Musée d'Orsay in Parijs, dat de grootste collectie van hun werk ter wereld bezit, ontvangt jaarlijks meer dan drie miljoen bezoekers.

L'impressionnisme dans la culture française

Het impressionisme in de Franse cultuur

En France, ces tableaux font partie du quotidien : on les retrouve sur les affiches, les cartes postales et dans les manuels scolaires. Le musée Marmottan Monet conserve Impression, soleil levant, et la maison de Monet à Giverny accueille des visiteurs du monde entier.

In Frankrijk horen deze schilderijen bij het dagelijks leven: je ziet ze op affiches, ansichtkaarten en in schoolboeken. Het Musée Marmottan Monet bewaart Impressie, opkomende zon, en het huis van Monet in Giverny ontvangt bezoekers uit de hele wereld.

Pour qui apprend le français, ces tableaux sont aussi une bonne porte d'entrée : leurs titres et leurs sujets donnent le vocabulaire des couleurs, du temps qu'il fait, des saisons et des loisirs.

Wie Frans leert, vindt in deze schilderijen ook een goede ingang: hun titels en onderwerpen leveren de woordenschat voor kleuren, het weer, de seizoenen en vrije tijd.

Conclusion

Conclusie

En quelques années, une poignée de peintres moqués par la critique ont changé la manière de peindre et de regarder un tableau.

In een paar jaar tijd veranderde een handvol door de critici bespotte schilders de manier van schilderen en van kijken naar een schilderij.

Ils ont laissé moins un style qu'une façon de voir : la lumière qui passe, l'instant qui ne reviendra pas, la sensation plutôt que la règle.

Ze lieten eerder een manier van kijken na dan een stijl: het licht dat voorbijgaat, het moment dat niet terugkomt, het gevoel boven de regel.

In de gratis app hoor je de tekst voorgelezen en tik je op een woord om te zien wat het betekent.

Van de blog

Meer Franse teksten