L’impressionnisme : quand la France change l’art

L'impressionnisme naît en France dans les années 1870. Une poignée de jeunes peintres cessent alors de suivre les règles de l'Académie : ils sortent de l'atelier, peignent ce qu'ils ont sous les yeux et cherchent à rendre la lumière d'un moment précis.

Empresyonizm 1870'lerde Fransa'da doğdu. Bir avuç genç ressam o sıralarda Akademi'nin kurallarına uymayı bıraktı: atölyeden çıktılar, gözlerinin önündekini resmettiler ve belirli bir anın ışığını yakalamaya çalıştılar.

D'abord moqués par la critique, ils finissent par s'imposer. Leurs tableaux, que l'on trouvait inachevés, comptent aujourd'hui parmi les plus aimés au monde, et leur liberté a ouvert la voie à presque toute la peinture moderne.

Eleştirmenler önce onlarla alay etti, ama sonunda kendilerini kabul ettirdiler. O zamanlar yarım kalmış sanılan tabloları bugün dünyanın en sevilen eserleri arasında yer alıyor ve özgürlükleri modern resmin neredeyse tamamının önünü açtı.

Au milieu du XIXe siècle, la peinture française obéit à l'Académie des beaux-arts. Les sujets les plus estimés viennent de l'histoire, de la mythologie ou de la Bible, et les tableaux sont peints en atelier, avec un fini lisse où l'on ne voit pas le coup de pinceau.

19. yüzyılın ortasında Fransız resmine Güzel Sanatlar Akademisi yön veriyordu. En saygın konular tarihten, mitolojiden ya da Kutsal Kitap'tan alınıyor, tablolar atölyede, fırça izinin görünmediği pürüzsüz bir yüzeyle yapılıyordu.

La composition est préparée par de nombreux dessins, les contours sont nets et les couleurs, plutôt sombres, sont posées en couches fines et transparentes : les glacis.

Kompozisyon çok sayıda çizimle hazırlanıyor, konturlar keskin oluyor, oldukça koyu renkler de ince ve saydam katmanlar halinde, yani lazür tekniğiyle sürülüyordu.

Le grand rendez-vous de l'année est le Salon, l'exposition officielle de Paris. Un tableau accepté par le jury peut valoir à son auteur une médaille, des commandes et des acheteurs.

Yılın en önemli olayı Salon'du, yani Paris'teki resmi sergi. Jürinin kabul ettiği bir tablo, ressamına madalya, sipariş ve alıcı kazandırabilirdi.

Être refusé, au contraire, peut briser une carrière. Comme le jury est très conservateur, les idées nouvelles ont peu de chances d'y passer.

Reddedilmek ise bir kariyeri bitirebilirdi. Jüri çok tutucu olduğu için yeni fikirlerin geçme şansı azdı.

Pourtant, le terrain se prépare. La photographie, présentée au public en 1839, reproduit le réel avec exactitude, et les peintres se mettent à chercher autre chose que la simple ressemblance.

Yine de zemin hazırlanıyordu. 1839'da kamuoyuna tanıtılan fotoğraf gerçeği tam olarak yansıtabiliyordu ve ressamlar basit bir benzerlikten fazlasını aramaya başladı.

Le tube de peinture en métal, inventé en 1841, change aussi la vie des artistes : la couleur se transporte facilement, et l'on peut enfin peindre dehors, devant le motif.

1841'de icat edilen metal boya tüpü de sanatçıların hayatını değiştirdi: boya kolayca taşınabiliyordu ve nihayet dışarıda, doğrudan konunun karşısında resim yapmak mümkündü.

En 1839, le chimiste Eugène Chevreul publie ses recherches sur le contraste simultané des couleurs : deux couleurs placées côte à côte se modifient l'une l'autre dans l'œil. Beaucoup de jeunes peintres s'en inspirent.

Kimyager Eugène Chevreul 1839'da renklerin eşzamanlı kontrastı üzerine araştırmalarını yayımladı: yan yana konan iki renk, gözde birbirini değiştirir. Pek çok genç ressam bundan ilham aldı.

Enfin, après l'ouverture du Japon en 1854, les estampes japonaises arrivent en Europe. À Paris, les artistes admirent leurs cadrages inattendus, leurs grands aplats de couleur et leur indifférence à la perspective occidentale.

Son olarak, Japonya'nın 1854'te dünyaya açılmasının ardından Japon baskıları Avrupa'ya ulaştı. Paris'teki sanatçılar bu baskıların beklenmedik kadrajlarına, geniş düz renk alanlarına ve Batı perspektifine aldırmayışlarına hayran kaldı.

Plusieurs peintres ont ouvert la voie. Eugène Delacroix pose déjà des couleurs vives côte à côte et laisse voir sa touche, ce qui donne à ses toiles une énergie nouvelle.

Birkaç ressam yolu çoktan açmıştı. Eugène Delacroix canlı renkleri yan yana koyuyor ve fırça darbelerini gizlemiyordu, bu da tuvallerine yeni bir enerji katıyordu.

Gustave Courbet, chef de file du réalisme, délaisse les héros et les dieux pour peindre des paysans, des ouvriers et la vie de province.

Gerçekçiliğin önderi Gustave Courbet, kahramanları ve tanrıları bir kenara bırakıp köylüleri, işçileri ve taşra hayatını resmetti.

Autour du village de Barbizon, en lisière de la forêt de Fontainebleau, des paysagistes prennent l'habitude de travailler sur le motif. Camille Corot, proche d'eux, apprend aux plus jeunes à observer la lumière sur un paysage.

Fontainebleau ormanının kıyısındaki Barbizon köyü çevresinde manzara ressamları doğrudan konunun karşısında çalışmayı alışkanlık haline getirdi. Onlara yakın olan Camille Corot, gençlere bir manzaradaki ışığı gözlemlemeyi öğretti.

Édouard Manet fait scandale avec Le Déjeuner sur l'herbe, montré au Salon des refusés en 1863, puis avec Olympia en 1865 : des femmes nues qui ne sont ni des déesses ni des nymphes, peintes d'une touche franche et rapide.

Édouard Manet, 1863'te Reddedilenler Salonu'nda sergilenen Çimenlerde Kahvaltı ve ardından 1865'te Olympia ile skandal yarattı: tanrıça ya da peri olmayan çıplak kadınlar, cesur ve hızlı fırça darbeleriyle resmedilmişti.

Au début des années 1860, Claude Monet, Pierre-Auguste Renoir, Alfred Sisley et Frédéric Bazille se rencontrent à Paris, dans l'atelier du peintre Charles Gleyre. Bientôt, ils partent peindre ensemble en forêt de Fontainebleau.

1860'ların başında Claude Monet, Pierre-Auguste Renoir, Alfred Sisley ve Frédéric Bazille Paris'te, ressam Charles Gleyre'in atölyesinde tanıştı. Çok geçmeden birlikte Fontainebleau ormanına resim yapmaya gittiler.

Le 15 avril 1874, une trentaine d'artistes, parmi lesquels Monet, Renoir, Degas, Pissarro, Sisley, Cézanne et Berthe Morisot, ouvrent leur propre exposition, sans jury, dans l'ancien atelier du photographe Nadar, au 35 boulevard des Capucines.

15 Nisan 1874'te aralarında Monet, Renoir, Degas, Pissarro, Sisley, Cézanne ve Berthe Morisot'nun da bulunduğu otuz kadar sanatçı, fotoğrafçı Nadar'ın Boulevard des Capucines 35 numaradaki eski stüdyosunda jürisiz, kendi sergilerini açtı.

Le public est déconcerté et la plupart des critiques se moquent : les coups de pinceau visibles, les couleurs claires et les sujets de tous les jours passent pour du travail bâclé.

Halk şaşkına döndü, eleştirmenlerin çoğu da alay etti: görünen fırça darbeleri, açık renkler ve gündelik konular özensiz bir iş gibi görüldü.

Dans le journal satirique Le Charivari, le critique Louis Leroy intitule son article « L'exposition des impressionnistes ». Il raille un tableau de Monet, Impression, soleil levant, qui montre le port du Havre dans la brume du matin.

Hiciv gazetesi Le Charivari'de eleştirmen Louis Leroy yazısına "Empresyonistlerin Sergisi" başlığını koydu. Monet'nin Le Havre limanını sabah sisi içinde gösteren İzlenim, Gün Doğumu adlı tablosuyla dalga geçti.

Le mot se voulait une insulte, mais les peintres le reprennent à leur compte : en 1877, leur troisième exposition s'intitule « Exposition des impressionnistes ».

Bu sözcük bir hakaret olarak düşünülmüştü, ama ressamlar onu benimsedi: 1877'deki üçüncü sergilerinin adı "Empresyonistlerin Sergisi" oldu.

Les impressionnistes peignent souvent en plein air, face au paysage. Ils veulent saisir un instant précis : un ciel qui se couvre, un reflet sur l'eau, la fumée d'un train.

Empresyonistler çoğu zaman açık havada, manzaranın karşısında resim yaptı. Belirli bir anı yakalamak istiyorlardı: bulutlanan bir gökyüzü, sudaki bir yansıma, bir trenin dumanı.

La lumière devient le vrai sujet du tableau. Monet peint ainsi des dizaines de fois les mêmes meules de foin ou la façade de la cathédrale de Rouen, à différentes heures du jour.

Işık, tablonun asıl konusu haline geldi. Monet aynı saman yığınlarını ya da Rouen Katedrali'nin cephesini günün farklı saatlerinde onlarca kez resmetti.

Au lieu de fondre les couleurs les unes dans les autres, ils posent de petites touches bien visibles. De près, on ne voit que des taches ; de loin, l'œil du spectateur les mélange.

Renkleri birbirine karıştırmak yerine küçük ve belirgin fırça vuruşları yaptılar. Yakından bakınca yalnızca lekeler görünür; uzaktan ise izleyicinin gözü onları karıştırır.

Leur palette est claire. Ils évitent le noir et peignent les ombres en bleu ou en violet, telles qu'ils les voient en plein soleil.

Paletleri açık renkliydi. Siyahtan kaçındılar ve gölgeleri, güneş altında gördükleri gibi mavi ya da mor boyadılar.

Leurs cadrages, inspirés de la photographie et des estampes japonaises, sont souvent décentrés : un personnage coupé par le bord de la toile, une rue vue d'en haut.

Fotoğraftan ve Japon baskılarından esinlenen kadrajları çoğu zaman merkezden kaymıştı: tuvalin kenarıyla kesilen bir figür, yukarıdan görülen bir sokak.

Ils peignent la vie moderne : les promenades du dimanche, les guinguettes au bord de la Seine, les cafés, les boulevards, la gare Saint-Lazare.

Modern hayatı resmettiler: pazar gezintileri, Seine kıyısındaki dans yerleri, kafeler, bulvarlar, Saint-Lazare Garı.

Claude Monet (1840-1926) est la figure centrale du groupe. Toute sa vie, il étudie la lumière et ses variations avec une patience presque obsessionnelle.

Claude Monet (1840-1926) grubun merkezindeki isimdi. Hayatı boyunca ışığı ve değişimlerini neredeyse saplantılı bir sabırla inceledi.

Dans son jardin de Giverny, il peint pendant des années des Nymphéas de plus en plus grands, presque sans horizon ni contours. Les plus vastes, exposés au musée de l'Orangerie, à Paris, annoncent déjà la peinture abstraite.

Giverny'deki bahçesinde yıllarca giderek büyüyen Nilüferler resmetti; bu tablolarda ufuk çizgisi ve kontur neredeyse yoktur. En büyükleri Paris'teki Orangerie Müzesi'nde sergileniyor ve soyut resmin habercisi sayılır.

Renoir aime peindre le bonheur simple : des amis qui dansent, des femmes et des enfants, des après-midi au soleil. Son Bal du moulin de la Galette (1876) montre un dimanche de fête à Montmartre.

Renoir sade mutluluğu resmetmeyi severdi: dans eden arkadaşlar, kadınlar ve çocuklar, güneşli öğleden sonralar. Moulin de la Galette'te Dans (1876) adlı tablosu Montmartre'da bayram havasında bir pazar gününü gösterir.

Edgar Degas, lui, refuse l'étiquette d'impressionniste et travaille surtout en atelier. On le connaît pour ses danseuses de l'Opéra, saisies sous des angles inattendus, et pour ses scènes de café.

Edgar Degas ise empresyonist etiketini reddetti ve çoğunlukla atölyede çalıştı. Beklenmedik açılardan yakaladığı Opera dansçıları ve kafe sahneleriyle tanınır.

Camille Pissarro est le seul à avoir participé aux huit expositions du groupe, de 1874 à 1886. Généreux et patient, il conseille des peintres plus jeunes, comme Cézanne et Gauguin.

Camille Pissarro, 1874'ten 1886'ya kadar grubun sekiz sergisinin hepsine katılan tek kişiydi. Cömert ve sabırlı biri olarak Cézanne ve Gauguin gibi genç ressamlara yol gösterdi.

Berthe Morisot expose avec le groupe dès 1874. Elle peint la vie des femmes de son milieu, les enfants et les jardins, d'une touche rapide et légère qui remplit ses toiles de lumière.

Berthe Morisot 1874'ten itibaren grupla birlikte sergiler açtı. Kendi çevresindeki kadınların hayatını, çocukları ve bahçeleri, tuvallerini ışıkla dolduran hızlı ve hafif bir fırçayla resmetti.

Les débuts sont durs. En 1875, une vente de leurs tableaux à l'hôtel Drouot tourne au fiasco : le public siffle et les toiles partent à bas prix. Pendant des années, Monet doit emprunter de l'argent à ses amis.

Başlangıç zordu. 1875'te tablolarının Hôtel Drouot'daki müzayedesi tam bir fiyaskoydu: seyirciler ıslıkladı ve tuvaller yok pahasına satıldı. Monet yıllarca arkadaşlarından borç para almak zorunda kaldı.

Le marchand Paul Durand-Ruel achète leurs toiles quand personne n'en veut, au risque de se ruiner. En 1886, il les expose à New York, où les collectionneurs se montrent bien plus enthousiastes qu'à Paris.

Sanat taciri Paul Durand-Ruel, kimse istemezken iflas etmeyi göze alarak onların tuvallerini satın aldı. 1886'da bu eserleri New York'ta sergiledi; oradaki koleksiyoncular Paris'tekilerden çok daha hevesli çıktı.

Dans les années 1890, le vent tourne et les tableaux de Monet se vendent cher. En 1897, une partie de la collection léguée à l'État par Caillebotte entre au musée du Luxembourg : l'impressionnisme arrive enfin au musée.

1890'larda rüzgâr döndü ve Monet'nin tabloları yüksek fiyatlara satılmaya başladı. 1897'de Caillebotte'un devlete bıraktığı koleksiyonun bir bölümü Lüksemburg Müzesi'ne girdi: empresyonizm nihayet müzeye ulaşmıştı.

En s'affranchissant des règles, l'impressionnisme a ouvert la porte à ceux qui ont suivi : Cézanne, Van Gogh, Gauguin et Seurat partent de ses découvertes pour aller plus loin.

Kurallardan kurtulan empresyonizm, kendinden sonra gelenlere kapıyı açtı: Cézanne, Van Gogh, Gauguin ve Seurat onun buluşlarından yola çıkıp daha ileri gittiler.

Le mouvement passe vite les frontières. L'Américaine Mary Cassatt expose avec le groupe à Paris, et des dizaines de peintres étrangers, surtout américains, s'installent à Giverny, près de Monet.

Akım kısa sürede sınırları aştı. Amerikalı Mary Cassatt Paris'te grupla birlikte sergiler açtı, çoğu Amerikalı onlarca yabancı ressam da Monet'nin yakınına, Giverny'ye yerleşti.

Aujourd'hui, les impressionnistes attirent toujours les foules. Le musée d'Orsay, à Paris, qui en possède la plus grande collection au monde, reçoit plus de trois millions de visiteurs par an.

Empresyonistler bugün hâlâ kalabalıkları çekiyor. Onların eserlerinin dünyadaki en büyük koleksiyonuna sahip olan Paris'teki Orsay Müzesi, yılda üç milyondan fazla ziyaretçi ağırlıyor.

En France, ces tableaux font partie du quotidien : on les retrouve sur les affiches, les cartes postales et dans les manuels scolaires. Le musée Marmottan Monet conserve Impression, soleil levant, et la maison de Monet à Giverny accueille des visiteurs du monde entier.

Fransa'da bu tablolar gündelik hayatın bir parçasıdır: afişlerde, kartpostallarda ve okul kitaplarında karşınıza çıkarlar. İzlenim, Gün Doğumu Marmottan Monet Müzesi'nde bulunur, Monet'nin Giverny'deki evi de dünyanın dört bir yanından ziyaretçi ağırlar.

Pour qui apprend le français, ces tableaux sont aussi une bonne porte d'entrée : leurs titres et leurs sujets donnent le vocabulaire des couleurs, du temps qu'il fait, des saisons et des loisirs.

Fransızca öğrenenler için bu tablolar iyi bir başlangıç noktasıdır: adları ve konuları renkler, hava durumu, mevsimler ve boş zaman etkinlikleriyle ilgili kelimeleri öğretir.

En quelques années, une poignée de peintres moqués par la critique ont changé la manière de peindre et de regarder un tableau.

Birkaç yıl içinde, eleştirmenlerin alay ettiği bir avuç ressam resim yapma ve resme bakma biçimini değiştirdi.

Ils ont laissé moins un style qu'une façon de voir : la lumière qui passe, l'instant qui ne reviendra pas, la sensation plutôt que la règle.

Geride bir üsluptan çok bir görme biçimi bıraktılar: geçip giden ışık, bir daha gelmeyecek an, kuraldan önce gelen duyum.